Red de puntkomma

Ik was een bijlage aan het lezen en ik schrok me rot!
In een column kwam ik een puntkomma tegen, in een lange zin. Zomaar, out of the blue. En het verrassende was: de puntkomma was ook nog juist gebruikt!

De trouwe  lezer van dit taalblog zal onmiddellijk begrijpen dat ik blij verrast was. Minstens twee keer eerder schonk ik aandacht aan het juist of onjuist gebruik van dit taalfossiel. Ik heb me steeds opgeworpen als een soort taalkundige Greenpeace-actievoerder voor het behoud van de laatste puntkomma's.

Ik ga niet opnieuw uitleggen wat de functie is van de puntkomma. Kijk maar bij Onze Taal. Wel bepleit ik het gebruik van dit reuzehandig leesteken.

Er zijn 3 soorten mensen:

1. Mensen die de puntkomma nooit gebruiken. De grootste groep.
2. Mensen die de puntkomma wel gebruiken, maar foutief (meestal verward met de dubbelepunt). Een kleine groep.
3. Mensen die de puntkomma wel regelmatig en juist gebruiken. Een te verwaarlozen groep.

Lees dit maar als de noodkreet van een verdrietige puntkommaneuker.

Datingsites: das pas lache

Zo nu & dan kijk ik op een datingsite. Is leuk en leerzaam. Een bron van vermaak. Mensen die zich op hun voordeligst presenteren en daarvoor alles uit de kast halen. Taalkundig valt er ook veel te smullen. Zoveel dat ik me hier echt moet beperken. Misschien een andere keer meer.

Datingsite. Of dating site. Of afspraakpagina. Of relatie( )homepage. Of ontmoetingsplek. Of moderne dorpspomp?
Wie verzint een de lading dekkende Nederlandse benaming voor datingsite? Moeten we alle ingeburgerde Engelse woorden wel vertalen?

Ik las op zo'n site:

Een eerlijke partner, waar ik mee kan lachen. Iemand die oprecht is; waar ik op kan rekenen. Een 'maatje'.

waar ik mee...--> met wie       Dus: partner met wie ik kan lachen
waar ik op kan rekenen*.. --> op wie    Dus: op wie ik kan rekenen
*die man heeft een rekenmachine op zijn sixpack, haha
Lees hierover in Onze Taal

Die puntkomma in de 2e zin lijkt me onjuist. Een komma lijkt me hier geboden. Over het onjuist gebruik van de puntkomma heb ik eerder uitgebreid op deze site gesproken.

Een 'maatje', tussen aanhalingstekens. Waarom? Misschien omdat de schrijfster wil benadrukken dat dit woord 'maatje' een specifieke term is, een soort vakwoord, jargon bij dating. Net als 'click' of 'klik' die er zou moeten zijn, wil het een succesnummer worden. De tweede reden die ik kan bedenken is dat de schrijfster een lichte gêne  voelt. Interessant woord, dat gene met 1 dakkie.

Dit gaat over taal. Niet over beeldtaal. Iemand kan zich taalkundig perfect presenteren, maar de profielfoto ('s) kan alles weer verpesten. Ik ben niet zo dol op honden. Dan zie je veel foto's met een vrouw met een grote hond er op, die haar ook nog aflebbert. Jakkie: ik hoef geen aflebberende hond, hoe leuk en taalkundig verantwoord de vrouwspersoon ook moge wezen. De foto wint het van het woord.

Ik wil gelezen worden - over leesbaarheid

Korte zinnetjes verhogen de leesbaarheid. Maar.....

In de VK van vandaag stond een artikeltje over een leesbaarheidsonderzoek. Een taalonderzoeker had examens voor het vmbo bekeken op leesbaarheid. De taal in die examens zou voor de doelgroep vmbo'ers niet te moeilijk moeten zijn. En inderdaad, er werden korte zinnetjes gebruikt. Het ging om geschiedenisteksten. Die waren opgebouwd als recepten. Bouterse bleek een dictator.Hij regeerde in zijn eentje. Hij liet zelfs mensen vermoorden. Enz., pagina na pagina. "Ik schrok me te pletter!", aldus de onderzoeker Ted Sanders.
En waarom? Er stonden helemaal geen signaalwoorden in als dus, want, maar, ten eerste.
De scholieren begrepen het beter met signaalwoorden:
Bouterse bleek een dictator, want hij regeerde in zijn eentje.


Ik denk dat dit juist is. Goed leesbare teksten hebben korte zinnetjes, met -ter verheldering en zonodig- signaalwoorden.

In de geciteerde zinnetjes bleven mijn ogen wel haken aan het volgende. Bleek in Bouterse bleek een dictator. Wanneer bleek dat, eerst niet? In zijn eentje. Waarom niet alleen; is in zijn eentje makkelijker te begrijpen dan alleen? Zelfs in Hij liet zelfs mensen vermoorden.
Zelfs is een waardeoordeel, wat deed hij dan nog meer voor nare dingen? (ondertussen weten we al een week dat Bouterse ook zelf 2 mensen heeft vermoord)

De moraal? Schrijf korte zinnen, gebruik indien nodig signaalwoorden om verband, oorzaak, gevolg of reden, of opeenvolging te verduidelijken.
Losse feiten zonder verbanden of verwijzingen zijn als losse flodders, als een telefoonboek zonder indeling, als een 60% gefragmenteerde harde schijf.

Maar leesbaarheid is nog veel meer


-Welke woorden kies je? Wat is je doelgroep, hun woordenschat, hun groepstaal?
-Hoe is de redenering opgebouwd? Signaalwoorden? Juist alineagebruik? Goed gebruik witregels?
-Zijn er leestekens gebruikt die de leesbaarheid vergroten? Ikzelf bijvoorbeeld gebruik heel vaak het leesteken 'de dubbele punt' (:) om iets uit te leggen. En 'de puntkomma' om verbanden tussen zinnetjes te leggen.
-Wordt goed gebruik gemaakt van verschillende lettertypes, lettergrootte, vet, schuin, onderstreept e.d. ?

(Aan de korte zinnetjes, de dubbele punt en de puntkomma heb ik al eerder een blogitem gewijd)

Sylvia Witteman (VK-columniste) schrijft vlot, maar vooral ook humoristisch. Dan blijf je lezen. Haar openingszin(netje) vandaag:  De zon schijnt. (Punt, genoeg)
Ze heeft het verderop over 'bammetjes', want boterhammen zijn te saai voor woorden.
Dus woordkeuze en vooral ook humor doen mensen verder lezen.

Wie zei ook alweer: "Ik wil gelezen worden."?  Ik meen dat dat Multatuli was, de beste stilist die  Nederland ooit heeft gekend. Ook al had dit zinnetje een politieke lading.

Red de puntkomma

Enkele weken geleden kreeg de dreigende verdwijning van het woordje 'het' veel aandacht in de media.
Ik wil u wijzen op de volgende dreigende verdwijning in onze taal. Dit keer gaat het niet om een woordje, maar om een leesteken: de ';' , oftewel de puntkomma.

(overigens, waar zie je dit nog?  ';' , )

Het gebruik van de puntkomma holt achteruit. Het is nooit een populair leesteken geweest. Ik denk omdat op school nooit fatsoenlijk is uitgelegd wanneer je dit leesteken in je teksten moet gebruiken.

Eerder publiceerde ik in dit blog over het gebruik en de functie. Samenvattend:
1. tussen 2 zelfstandige zinnetjes waartussen een sterke relatie bestaat
    Hij ging niet naar de markt; hij bleef liever lekker thuis. (liever)
2. achter de delen van een opsomming onder elkaar

Je ziet vaak dat mensen een puntkomma plaatsen waar een dubbelepunt hoort te staan (voor een uitleg of verklaring)

Vandaag heb ik zomaar enkele pagina's in de Volkskrant bekeken op puntkomma's. Ik vond er maar eentje, maar wel een hele foute: een puntkomma voor het woordje maar (; maar).

Persoonlijk vind ik de puntkomma wel een mooi, functioneel leesteken.
Ik verklaar me hierbij tot voorzitter van de nieuwe actiegroep

   "Red de puntkomma"

Puntkomma

Vraag: Waarom maakt u bijna nooit gebruik van een puntkomma ?
Wat is (zonder de vakliteratuur te gebruiken) de functie van een puntkomma?
Weet u een mooie voorbeeldzin(nen) met een puntkomma?
Klik op Reacties ( afz. kies naam/url)