Leestekens plaatsen, waarom zou je?

Leestekens zijn tekens om (goed) te kunnen lezen. De bakens op de zee van de taalboodschap.

Mijn moeder zaliger schreef prima. Maar zonder leestekens. Spaghetti voor de lezer. Lastig te ontcijferen: waar houdt de ene zin op en begint de volgende? Moeder had alleen lagere school.

Ik vraag me vaak af wat die collega's op al die scholen doen bij de taallessen. Het lijkt wel of alleen de punt en de komma worden uitgelegd. Zelden kan ik merken dat de gemiddelde Nederlander ooit les heeft gehad in de dubbele punt, de puntkomma, het deelteken, het aan elkaar schrijven of juist los, het gebruik van de hoofdletter, het gebruik van alinea's, de juiste verwijswoorden enz.

De sms-taal nodigt misschien ook niet uit om fatsoenlijk te schrijven. Maar ook andere taaluitingen zijn om te huilen.

Als voorbeeld hieronder 3 opeenvolgende schrijfsels in de Telegraaf. Symptomatisch.

Red de puntkomma

Enkele weken geleden kreeg de dreigende verdwijning van het woordje 'het' veel aandacht in de media.
Ik wil u wijzen op de volgende dreigende verdwijning in onze taal. Dit keer gaat het niet om een woordje, maar om een leesteken: de ';' , oftewel de puntkomma.

(overigens, waar zie je dit nog?  ';' , )

Het gebruik van de puntkomma holt achteruit. Het is nooit een populair leesteken geweest. Ik denk omdat op school nooit fatsoenlijk is uitgelegd wanneer je dit leesteken in je teksten moet gebruiken.

Eerder publiceerde ik in dit blog over het gebruik en de functie. Samenvattend:
1. tussen 2 zelfstandige zinnetjes waartussen een sterke relatie bestaat
    Hij ging niet naar de markt; hij bleef liever lekker thuis. (liever)
2. achter de delen van een opsomming onder elkaar

Je ziet vaak dat mensen een puntkomma plaatsen waar een dubbelepunt hoort te staan (voor een uitleg of verklaring)

Vandaag heb ik zomaar enkele pagina's in de Volkskrant bekeken op puntkomma's. Ik vond er maar eentje, maar wel een hele foute: een puntkomma voor het woordje maar (; maar).

Persoonlijk vind ik de puntkomma wel een mooi, functioneel leesteken.
Ik verklaar me hierbij tot voorzitter van de nieuwe actiegroep

   "Red de puntkomma"

Lekker stoofpeertjes

Wel of geen komma kan de betekenis doen veranderen.

Ik kom hierop omdat een familielid facebookte dat het in haar huis zo lekker rook naar opstaande stoofpeertjes. Een vriendin refacebookte haar: "Lekker stoofpeertjes." Ik denk dat zij bedoelde: "Lekker, stoofpeertjes." En niet:
"Wat eten we vanavond?" "Stoofpeertjes?" "Mmmm....weer lekker stoofpeertjes, net als vorige week." of "Mmmm... lekker, stoofpeertjes, net als vorige week."

Het ene lekker gaat over de heerlijke smaak of geur, het andere lekker gaat over het eten (van stoofpeertjes). Net zoals 'Lekker fietsen' gaat over de activiteit fietsen en niet over de smaak van wiel, stuur of zadel. Hoewel er misschien maffe ijzervreters zijn die een heerlijk fietsje niet versmaden. Maar er zijn blijkbaar nog genoeg stoofpeervreters in Nederland. Met het verscheiden van mijn moeder is het verschijnsel 'stoofpeertjes' gelukkig nog niet uitgestorven.

Wat eet jij vanavond? Lekker stoofpeertjes! Lekker, stoofpeertjes! (klik de link voor het recept, smakelijk!)

Dit kabinet is voor het uitknijpen van de gewone man

In de krant van wakker Nederland is het voor de taalliefhebber goed toeven. Lees de reacties en geniet (of huiver).

In het eerste citaat gaat het over de stijlfiguur hyperbool, de overdrijving, en de metafoor, de vergelijking.
In het tweede citaat zien we wat (het gebrek aan)  interpunctie doet voor de leesbaarheid. Zonder leesteken is de tekst een kluwen* spaghetti.

1.  Dit kabinet is voor het uitknijpen van de gewone man/vrouw, en daarna likken ze er de vingers nog bij af ook, zo heerlijk vinden ze dat. Bah bah bah

Rutten CDA en PVV, Opzouten en weg ermee

2.  zullen we het nog een keertje over doen het gaat niet na mijn zin ref. tja een politiek van de laagste orde voor mij mag het stoppen en dan over doen en alleen met een forse meerdereid is regeren en niets gedogen of wat dan ook of het nu links of rechts wordt maakt niets meer uit en alle frsue zaken terug betalen is het te kort ook weg immers bouwfraude moet nog 23 miljard terug betalen dus is er weer wat te verdelen dus actie schrijf verkiezingen uit en begin op nieuw

marianne, nieuwegein

* 'kluwe' staat niet in de woordenlijst, 'kluwen'  wel

Beide schrijvers kun je gezien hun taalgebruik nauwelijks serieus nemen. Wil je serieus genomen worden, zorg dan voor fatsoenlijk taalgebruik, een goede woordkeus, een redelijke spelling en interpunctie. Zo werkt taal! Taal discrimineert. Zowel negatief als positief. Goed taalgebruik is statusverhogend en zorgt voor een soepeler communicatie.

Dubbelepuntfetishist

Mensen die mij lezen in de sociale media (Twitter en blogs) zouden mijn schrijfsels ook zonder ondertekening kunnen herkennen. Ik ben nl. dol op de DUBBELE PUNT. In vrijwel elke tweet bijv. duikt ie op.
Die lullige opgestapelde punt is mij dierbaar want zo effektief. Omdat ik vrijwel de enige schijnt te zijn die dubbelepuntfetishist is, is een motivering hier in dit taalblog op zijn plaats. Hier volgt een schoolmeesteroprisping:

De dubbele punt heeft minimaal 3 functies:

1. direkte rede:  Hij zeide: " Vaarwel, o moeder, ik ga nu henen."
2. opsommen:  Mijn favoriete pijptabaksmaken zijn: vanille, cherry en mango.
(en nu komt ie)
3. uitleg/verklaring:  Ik rook pijp: het is zo lekker en rustgevend. I.p.v. want/omdat. Bij Twitter scheelt dit weer minimaal drie tekens, wat toch mooi meegenomen is op 140 tekens. En uitleggen of verklaren zit mij als geboren docent in het bloed.
Ik gebruikte de dubbele punt ook al in het twitterloze tijdperk, je weet wel: vroeger, dus. Effectief leesteken.
Met een beetje goede wil is het mogelijk de dubbele punt als uitleg/nadere verklaring in elke zin, in elke tweet of blog te gebruiken. Eigenlijk in al uw schrijfsels. Mijn lof zoude uw deel zijn: ik ben dol op de dubbele punt. Leve deze zwaar onderschatte functie!

Leestekens zijn tekens om het lezen te vergemakkelen

Commentaar Telegraaf-forum over zeilmeisje"

"gelukkig dat ze daar is zo,n meisje raakt toch in de war als je ontdekt dat we niet in een vrij land leven,dat iedereen zich bemoeit met jou leven en een rechter en kinderbescherming uitmaakt wat je wel en niet mag,gewoon belachelijk allemaal,ik kijk uit naar de dag dat we hier ook weg kunnen."


Zou de schrijver hiervan ooit naar school zijn geweest, uberhaupt 1 les Nederlands hebben gehad?

Puntkomma

Vraag: Waarom maakt u bijna nooit gebruik van een puntkomma ?
Wat is (zonder de vakliteratuur te gebruiken) de functie van een puntkomma?
Weet u een mooie voorbeeldzin(nen) met een puntkomma?
Klik op Reacties ( afz. kies naam/url)