Leestekens plaatsen, waarom zou je?

Leestekens zijn tekens om (goed) te kunnen lezen. De bakens op de zee van de taalboodschap.

Mijn moeder zaliger schreef prima. Maar zonder leestekens. Spaghetti voor de lezer. Lastig te ontcijferen: waar houdt de ene zin op en begint de volgende? Moeder had alleen lagere school.

Ik vraag me vaak af wat die collega's op al die scholen doen bij de taallessen. Het lijkt wel of alleen de punt en de komma worden uitgelegd. Zelden kan ik merken dat de gemiddelde Nederlander ooit les heeft gehad in de dubbele punt, de puntkomma, het deelteken, het aan elkaar schrijven of juist los, het gebruik van de hoofdletter, het gebruik van alinea's, de juiste verwijswoorden enz.

De sms-taal nodigt misschien ook niet uit om fatsoenlijk te schrijven. Maar ook andere taaluitingen zijn om te huilen.

Als voorbeeld hieronder 3 opeenvolgende schrijfsels in de Telegraaf. Symptomatisch.

Lessen Nederlands weer op de agenda

Vandaag een ingezonden brief in de VK, me uit het hart gegrepen.
Teneur:
Leerlingen kunnen geen boek of lange tekst meer lezen. Kennen geen spellingsregels en hebben geen idee van grammaticale regels. SMS'en, ja dat kunnen ze wel. Dat is ook taal, maar geen ABN. De ingezondenstukkenschrijver schreef dat ze op school nog maar 1 uurtje taal/Nederlands krijgen op de basisschool, in het voortgezet onderwijs en in het mbo.
Toen ik nog mbo-docent was, kregen de leerlingen minimaal 3 uur Nederlands per week.
Daarna werd het vak maar afgeschaft. "Ze leren het wel bij de andere vakken." Ik als vakdocent Nederlands was ook niet meer nodig; ik moest me maar met leerlingbegeleiding  en ict bezighouden. Ook leuk, maar ik dacht: mijn leerlingen hebben goede taallessen zo broodnodig.

"De school moet vooral leuk en gezellig zijn." Nou, dat hebben we geweten. Allerlei basisvaardigheden zoals goede taallessen waren niet meer nodig en nu zitten we met de gebakken peren.

Mijn remedie (ouderwets maar eigenlijk heel modern):
veel kleinere klassen, alleen vakdocenten, meer taaluren verplicht, normen opwaarderen, betere scholing taaldocenten, landelijk examen Nederlands, stimuleren literaire en semi-literaire boeken lezen ( zoals Mats Beek uit Veenendaal met zijn klassen doet).
Met honderden taalwebsites als extra materiaal kunnen de lessen Nederlands best interessant, leuk en nuttig zijn.

Taalvaardige leerlingen, die zich ook nog hebben verrijkt met goede boeken, zijn overal welkom. Redenen te over om dat als samenleving, als politiek, na te streven.

Over het gezag van woordenboeken

Een woordenboek gebruiken? In het digitale tijdperk waarin iedereen online is? Is Google het nieuwe woordenboek?
Onderstaande schreef ik als reactie op een artikel in Onze Taal over de strijd der woordenboeken.

Wie koopt er nog een woordenboek? Je moet opstaan, naar je boekenkast gaan, je verouderde woordenboek pakken, opzoeken, boek weer terug enz. Gedoe. We zoeken het woord online, op internet, met Google. Gaat een stuk sneller.

Ik vraag me af welk van de woordenopzoekhulpmiddelen in Nederland de meeste autoriteit heeft / zou moeten hebben. Dus het grootste gezag in taalland.
De Dikke Van Dalen, het Groene Boekje, het Witte Boekje, de ANS?  om er enkele te noemen. Vaak zoek ik online bij Taalhulp van Onze Taal.

In geval van een discussie of een woord goed of fout gespeld is, is mijn vraag aan de redactie van Onze Taal:
WIE/WAT HEEFT HET LAATSTE WOORD, IS HET MEEST GEZAGHEBBEND OP TAALGEBIED??

Een nette burgerjuffrouw (geen Dame) verlangd

Een krant uit 1882 is goed te lezen. De spelling is natuurlijk wel wat anders dan vandaag.

Een bloemlezing:
Wreede teleurstelling! - ..mijne klacht in te dienen - zoolang - in een der groote koffiehuizen- zoon van den belgischen senator - van den spaanschen gezant - stadgenooten - gisteren-avond- Volgens eenige ministerieele bladen is de Regeering - europeesche troepen - tusschen - tandheelkundige operatiën - stopflesschen

En deze kwam je ook nog tegen:
behuwdbroerder - behangerszaak - een R.K. dienstbode

De taal uit 1882 heeft een hoog opoe-gehalte. Er werden veel staande uitdrukkingen gebruikt, men was op de hoogte van de spelling van de naamvallen. Niettemin leek ook die spelling vaak onlogisch. Waarom flesschen i.p.v. flessen of zoo i.p.v. zo. M.i. was die spelling net zo willekeurig als de onze uit 2012.

Maar vermakelijk is die oude spelling zeker. Als taalliefhebber moet je zeker een kijkje nemen in het gigantische krantenarchief van de KB in Den Haag. Kranten vanaf 1618-1995 zijn gedigitaliseerd en voorzien van een zoekmogelijkheid.

Loezers

Telegraaf-reaguurders blinken in de regel niet uit in het debiteren van literaire hoogstandjes. Een smakelijk voorbeeld:

Ja waar zijn we mee bezig ,laat de loezers maar aan het woord,de linkse kerk ligt al in een deuk, komt wel goed.Wilders heeft alles al over zich gehad dit overleefd hij ook wel.

k., Tilburg  | 21:06 | 18.01.12

Spelfout verraadt fooienschooier

Gisteren las ik dit op internet:

Een spelfout op een nieuwjaarsgroet heeft een 18-jarige Hagenaar die zich voordeed als krantenbezorger de das omgedaan. Op het kaartje, waarmee hij door het Regentessekwartier trok om eindejaarsfooien te innen, wenste hij de ontvanger een gelukkig 'nieuwyaar'.

De jongen had al op verschillende adressen fooien geïnd uit naam van huis-aan-huisblad De Posthoorn. Een bewoner die de Nederlandse spellingregels paraat had, rook lont toen hij het kaartje met de fout voor zijn neus kreeg en belde de politie. Agenten konden de oplichter woensdagavond van de straat plukken.

De Hagenaar zit nog vast. De politie adviseert om een legitimatiebewijs te vragen van mensen die langs de deuren gaan om eindejaarsfooien te innen. (einde bericht)

In de 2e regel van de 2e alinea zit een flink foutje. Zoekdefout dus.

Drie dagen geleden belde een zeer jonge allochtone fooienschooier bij ons aan. Hij gaf mij een dun wenskaartje en hij mompelde een nieuwjaarswens en meldde de naam van een huis-aan-huis-blad, waarvan er vele bestaan.

Ik vertrouwde hem voor geen eurocent, gaf het kaartje terug. Hij droop af. Die jongens hebben thuis een moeder met een prima kleurenfotoprinter. Daar trappen wij niet in. Vandaag herhaalde zich deze geschiedenis. Dit keer was het kaartje dikker en authentieker, de jongen wat ouder. Ik geloofde hem op zijn donkere ogen en spendeerde een euro ter bevordering van het heil van alle Arabieren.

Mijn vrouw is ook niet de gulste gever des lands. Ik vind dat wij een gezamenlijk beleid moeten voeren jegens deze nieuwjaarsschooiers en de geiten van de bokken moeten scheiden, op een rechtvaardige wijze. Ik zei dat we de wenskaartjes op de binnenkant van de voordeur gaan plakken, zodat we elke nieuwjaarwenser kunnen controleren op de eerbaarheid van zijn wens. Dat namens huis-aan-huis-blad Enschede Nieuws niet vier nieuwjaarsschooiers onze voordeur teisteren. Ik zeg: per blad slechts 1 nieuwjaarwenser. Anders wordt het een zooitje en verdiept zich de financiële crisis nog meer.

Meer dan 50 jaar geleden deed zich bij mij een nieuwjaarswens-dramaatje voor. Als zeer bescheiden, jonge Nieuw Utrechts Dagblad-bezorger belde ik aan bij naar wat later de directeur van het postkantoor bleek te zijn. De vriendelijke oude man hoorde mijn nieuwjaarswens aan en drukte mij een rijksdaalder in de hand. Toen een enorm bedrag. Ik weigerde de al te gulle gift. Te veel. Buitenproportioneel, maar dat woord kende ik toen nog niet. Ik vertelde het later mijn broers en zusters en die zeiden dat ik gek was. Die man kon het goed lijden, de directeur van het postkantoor! Ik schaamde me een beetje, voor zoveel bescheidenheid en eenvoud. Een halve eeuw later zijn deze karaktertrekken nog steeds niet afgesleten. Maar wacht u voor de fooienschooier!

Red de puntkomma

Enkele weken geleden kreeg de dreigende verdwijning van het woordje 'het' veel aandacht in de media.
Ik wil u wijzen op de volgende dreigende verdwijning in onze taal. Dit keer gaat het niet om een woordje, maar om een leesteken: de ';' , oftewel de puntkomma.

(overigens, waar zie je dit nog?  ';' , )

Het gebruik van de puntkomma holt achteruit. Het is nooit een populair leesteken geweest. Ik denk omdat op school nooit fatsoenlijk is uitgelegd wanneer je dit leesteken in je teksten moet gebruiken.

Eerder publiceerde ik in dit blog over het gebruik en de functie. Samenvattend:
1. tussen 2 zelfstandige zinnetjes waartussen een sterke relatie bestaat
    Hij ging niet naar de markt; hij bleef liever lekker thuis. (liever)
2. achter de delen van een opsomming onder elkaar

Je ziet vaak dat mensen een puntkomma plaatsen waar een dubbelepunt hoort te staan (voor een uitleg of verklaring)

Vandaag heb ik zomaar enkele pagina's in de Volkskrant bekeken op puntkomma's. Ik vond er maar eentje, maar wel een hele foute: een puntkomma voor het woordje maar (; maar).

Persoonlijk vind ik de puntkomma wel een mooi, functioneel leesteken.
Ik verklaar me hierbij tot voorzitter van de nieuwe actiegroep

   "Red de puntkomma"

Spellingsanarchie moet worden aangepakt!

         


Hoe heb ik het nu, waarde lezer? Een taalorganisatie die uitdrukkelijk stelt dat de slechte spelling van o.a.  de d's en t's maatschappelijk onverantwoord is. Ik kan het bijna niet geloven.

(Onze Taal meldt:)*

>>De Nederlandse Taalunie, de organisatie die namens de Nederlandse en Vlaamse overheid onder andere de officiële spelling regelt, heeft een rapport uitgebracht over de vraag of het waar is dat de jeugd steeds slechter spelt. Taalschrift, het elektronische tijdschrift van de Taalunie, besteedt aandacht aan de problematiek in een 'reportage', of eigenlijk een interview, met Taalunie-medewerker Rik Schutz.
Volgens Schutz moet er in het onderwijs veel aandacht komen voor goed spellingonderwijs: "Maatschappelijk gezien kunnen we het ons niet veroorloven te zeggen: dt-fouten, jammer, maar er is nu eenmaal niets aan te doen. Dat zet de deur open voor spellinganarchie. We mogen als samenleving best eisen dat mensen correct spellen. Onderwijs moet aanleren wat juist en niet juist is."<<

* meldt:)  Een dubbelepunt, gevolgd door een haakje, is heel gevaarlijk: die jeugd van tegenwoordig denkt algauw dat het een smiley is!

Als docent Nederlands heb ik meer dan 3 decennia meegemaakt dat de spelling steeds onbelangrijker werd gevonden. Met de belabberde werkwoordspelling (of werkwoordsspelling) als boegbeeld van de ellende. Ik voelde me tot vandaag een roepende in de woestijn. Ik trainde mijn studenten het kofschip tot ze het de neus uitkwam en elke spellingzondaar kon en kan rekenen op een correctie, een korte instructie en mijn misprijzend gezicht. Plus menig zucht.

Hoe vaak schreef ik met mijn krijtje op het schoolbord:

Ik denk niet dat mijn zus zich dit jaar al verloof.     (t/d/dt ?)

Ik mag hopen dat u hier niet twijfel.

Ook ik heb heel vroeger moeten leren schrijven hoe je feeerieke iluminasies speld !

Feesd: VMBO'ers geslaagt

Geslaagd of gezakt, ik durf niet te vragen wat de cijfers voor het vak Nederlands waren. 

Niet zeuren: geslaagt is geslaagt!

Blijft lastig, zo'n inwoner van Israël

Blijft lastig, zo'n inwoner van Israël (ik bedoel niet vanuit Palestijnse ogen bezien, maar qua spelling)

Extra taallessen voor oudijzerhandelaar

Via @djkrizz:

Zoek de 4 fouten

Brief aan Rita V. over de polieti en mijn ficoterepeet

Opdracht: zoek de (enige) fout:

dag rita mijn naam is harrie massink woon in schildwolde gemeente slchteren hep hier altijdt gewoondt zins dat er andere buren zijn is er gedonder ieder keer zeg ik kan het een beetje zachter als gedaan naar de gemeente naar de polieti en de burgemeester en wij hebben schaade raam stuk en van alles lag in het ziekenhuis mijn vrouw allen met de hondt mensen die niets er mee te maken heeft en maar zo door zins donderdag midag om 2uur komt de polieti mij ophallen zonder padon in de cel en wordt van ales beschuldert advokaat maar 10 minuten en net in 2009 aan de rug een hernia operatie en nog gezegt blijf van mijn rug af mijn huisarts was boos en mijn ficoterepeet ook ik als burge van nederland geboten en getogen en de gene die mij er voor zogder dat ik in de cel komt is een die waar ze ook komt moet opstande voet derek alles ze is ook bij mijn huisardts bekendt als pasendt ze zie haar liever gaan dan komen ook in de winkels zegen se se heeft al eerde in de gemeente slochteren gewoondt en ook daar heeft ze rusie gemaakt maar de polieti en de gemeente gelooft mij niet enik ga per mei naar 70% met mijn loon daar om de daders loopen rondt en ik als gewone burge wordt de dupe veder ik hoop dat u partij het met de verkising windt de groeten van wilma en ik harrie massink de groeten en u kunnt mij altijdt mij berijken op deze numers 0598-xx en 06-yy.

Geplaatst door: harrie massink | 13 februari 2010 om 19:53

Commentaar webmaster: als aanhangers van het gedachtengoed van Trots Op Nederland net zo goed stemmen als spellen, dan kies ik voor een ander gedachtengoed....

Welkomstbericht bij de blog ZOEK DE FOUT

Hi , taalliefhebber.

In deze blog vind je taalfouten.
De bedoeling is om de fout uit een stukje tekst uit de media te halen.
Over de fouten kan wel gecorrespondeerd worden. Dus geef meteen een reactie of kom zelf met een mooi voorbeeld.
Je kunt me ook een vraag stellen over de taalfout. Dan geef ik mijn uitleg of mening. Tenslotte ben ik al meer dan 30 jaar docent Nederlands & NT2.
Net als over smaak valt over taal veel te twisten. Wind je op over de domheid van veel taalgebruikers of vermaak je ermee.
Taal is een levend iets. En heel belangrijk. Dus alle reden om elkaar op taalfouten te wijzen en te overtuigen.